Our baba doesn't say fairy tales

anti state communist news from the ex communist states

Η ρήξη Τίτο – Κάστρο και το τέλος του σοσιαλισμού του πούρου

15300460_10210224209419111_855453975_n

Εισαγωγή

Αναδημοσιεύουμε ένα μικρό κείμενο του Balkanist για τις σχέσεις Τίτο και Φιντέλ Κάστρο, ο οποίος πέθανε εντός του προηγούμενο Σαββατοκύριακου. Το κείμενο δεν αναδημοσιεύεται ως ένδειξη κάποιου σεβασμού σε κανέναν από τους δύο, καθώς δεν βλέπουμε την κινηματική μας παράδοση σε αυτούς. Όσοι παθιασμένα υπερασπίζονται τον Τίτο ή τον Κάστρο δεν θα πρέπει να ξεχνούν δύο πράγματα: α) η ιστορία δεν κινείται από προσωπικότητες αλλά από την ταξική πάλη ενάντια σε κάθε μορφή εκμετάλλευσης. Όσο υπάρχει εκμετάλλευση και αξία, θα υπάρχει και μια αρχή της ελπίδας που θα βάφει την πραγματικότητα μαύρη και θα την υποβάλει σε αμείλικτη κριτική, παρά τις όμορφες κορδέλες και τις τυμπανοκρουσίες των εξουσιών. Τα κράτη οντολογικά στέκονται μακριά, πολύ μακριά από το φάντασμα του κομμουνισμού. β)Ο Τίτο και ο Φιντέλ ήταν πολιτικές προσωπικότητας, κινούνταν στην σφαίρα των κρατικών πολιτικών, υπάγονταν δηλαδή τόσο στις δυναμικές της κρατικής μορφής όσο και στις προϋποθέσεις της. Σε αυτό το επίπεδο πραγματικής αναδίπλωσης της κοινωνίας, οι αντιθέσεις αφαιρούνται από την εικόνα, εξαφανίζονται, τα «επιμέρους, τα μικρά» δεν χωράνε ή αναγκάζονται να υπαχθούν τις ανάγκες του αλλοτριωμένου κρατικού και πολιτικού συνόλου. Και το α) και το β) είναι αφαιρέσεις και ως τέτοιες αναπαράγουν την κυριαρχία της αστικής πολιτικής και κοινωνίας επί του ανθρώπου. Το άρθρο αυτό για εμάς είναι περισσότερο μια πλάκα, που αρμόζει στην χλεύη που οφείλει να δείχνει η πραγματική ιστορική κίνηση στις ηγεμονικές εκδοχές του παρελθόντος που διεκδικούν να καθηλώσουν το βλέμμα μακριά από τον ορίζοντα σε μερικότητες. Τέλος με τον σοσιαλισμό των μεγάλων ανδρών, των προσωπικοτήτων, των μουμιοποιημένων ηγετών και των πούρων.

Μετάφραση Ερρίκος Περδικολάριος-Εισαγωγή Ruthless Critique.

Ο Φιντέλ Κάστρο και ο Τίτο ήταν και οι δύο “larger-than-life” σοσιαλιστές ηγέτες διάσημοι για την αγάπη τους για τα παχιά πούρα – ειρωνικά ένα σύμβολο της υλικής επιπολαιότητας του “ακμαίου” καπιταλισμού. Ο Φιντέλ εν τέλει πέθανε κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου, και παλιές φωτογραφίες των ηγετών της Κούβας και της Γιουγκοσλαβίας καπνίζοντας πούρα κοινοποιήθηκαν στα social media στη μνήμη τους. Επιφανειακά, αυτές οι εικόνες φαίνονται να υποδηλώνουν ότι ο Κάστρο και ο Τίτο ήταν ιδεολογικοί σύντροφοι, δύο σοσιαλιστές “του πούρου” ενωμένοι από την ανησυχία τους για το μέλλον, με ένα κοινό σύμβολο το οποίο ο Φρόυντ συχνά περιγράφει ως φαλικό και αντιπροσωπευτικό της καθαρής αρσενικής δύναμης του αντιστασιακού πολεμιστή του 20ου αιώνα.

Αλλά πέρα από τα στηρίγματα και τις απολαύσεις, η πολιτική των ηγετών ήταν αρκετά διαφορετική. Στο τέλος της ζωής του Τίτο, οι δύο αρχηγοί κρατών αντιπαρατέθηκαν σε μια μάχη για την μελλοντική πορεία του κινήματος των Αδεσμεύτων. Πολλοί άνθρωποι μπορεί να έχουν ακούσει κάτι για τη ρήξη Τίτο-Στάλιν το 1948, λιγότεροι είναι πιθανό να έχουν ακούσει για την επιδείνωση της σχέσης Τίτο – Κάστρο τους μήνες πριν το θάνατο του Τίτο το 1980.
Η τελευταία σημαντική δημόσια εμφάνιση του Τίτο ήταν με τον Φιντέλ Κάστρο στην Αβάνα. Η Κούβα είχε επιλεγεί να φιλοξενήσει την έκτη σύνοδο του κινήματος των Αδεσμεύτων, την αντι-αποικιακή, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου, συμμαχία δημιουργημένη κυρίως με πρωτοβουλία του Τίτο το 1961. Η σύνοδος κορυφής της Αβάνας πραγματοποιήθηκε το Σεπτέμβριο του 1979 μέσα σε αυξανόμενες ανησυχίες για τη Μόσχα ως φερόμενη για παρεμβατικές και επεκτατικές πολιτικές στις αδέσμευτες χώρες.

Ο Κάστρο και ο Τίτο είχαν δύο αντιθετικά και εντελώς ασυμβίβαστα οράματα για το μέλλον του κινήματος. Ο Τίτο είδε τους αδέσμευτους με μια αντίληψη ενός «μπλοκ-ελεύθερου», στο οποίο οι χώρες μέλη πρέπει να είναι πραγματικά ανεξάρτητες και από τη Δύση και από τη Σοβιετική Ένωση[1]. Αλλά ο Κάστρο ήθελε το κίνημα να υιοθετήσει μια πιο ριζοσπαστική προσέγγιση υπέρ του Κρεμλίνου και υποστήριξε τον εναγκαλισμό με αυτό που αποκαλούσε «φυσικούς συμμάχους» στο Σοβιετικό Μπλοκ. Ο Κάστρο υποσχέθηκε να χρησιμοποιήσει την προεδρία του στη σύνοδο ώστε να πιέσει για «θετικό κίνημα αδεσμεύτων», ή για μια πιο ανοιχτά φιλο-σοβιετικής κατεύθυνσης. Ο Τίτο ταξίδεψε στις αδέσμευτες χώρες στην Ασία και την Αφρική τον τελευταίο χρόνο της ζωής του σε μια προσπάθεια να το αποτρέψει να γίνει. Αυτός και οι σύμμαχοί του στη Δύση ανησυχούσαν ότι οι Ρώσοι θα έβρισκαν ένα τρόπο να αποσταθεροποιήσουν την Γιουγκοσλαβία, με το να διαιρέσουν τις αδέσμευτες χώρες σε παρατάξεις ή με το μετασχηματισμό του κινήματος σε ένα όργανο της Σοβιετικής εξωτερικής πολιτικής.

Ένα άρθρο δημοσιευμένο στη New York Times στις 2 Σεπτεμβρίου του 1979, κάνει ξεκάθαρο πόσο σημαντική ήταν η σύνοδος στην Αβάνα εκείνη τη στιγμή: «Η σημασία του κινήματος των Αδεσμεύτων είναι σε κίνδυνο και ο προσδιορισμός θα καθορίσει πώς το κίνημα, το οποίο φάνηκε να δίνει δύναμη σε εκείνους που αισθάνθηκαν τόσο ανίσχυροι, θα επιβιώσει στο νέο τοπίο της εξουσίας.»
Οι αρνητικές επιπτώσεις από το συνέδριο φάνηκαν να προμηνύουν το τέλος. «[Οι Γιουγκοσλάβοι ηγέτες] έχουν την αίσθηση ότι παρά τις γενναίες δημόσιες κουβέντες για τη σύνοδο κορυφής στην Αβάνα, η γιουγκοσλάβικη επιρροή στον αδέσμευτο κόσμο μάλλον έχει μια μικρή πτώση,» μια αποκρουστική περιγραφή που διαβάστηκε στο Ράδιο Ελεύθερη Ευρώπη. Το κίνημα των Αδεσμεύτων είναι συχνά συκοφαντημένο σαν λίγο πολύ μια λέσχη ενός “δικτάτορα”, αλλά επίσης καθόρισε ολόκληρη την εξωτερική πολιτική της Γιουγκοσλαβίας, και ήταν ένα αναπόσπαστο τμήμα της ενοποιητικής φιλοσοφίας της χώρας.
Ο Τίτο μπήκε στο νοσοκομείο μόλις τρεις μήνες αφότου αποχώρησε από την Αβάνα. Πρώτα ακρωτηριάστηκε το ένα του πόδι, κι έπειτα έπεσε σε κώμα. Το Δεκέμβριο οι Σοβιετικοί εισέβαλλαν στο Αφγανιστάν – μια χώρα του κινήματος των Αδεσμεύτων. Ο Κάστρο έχασε την αξιοπιστία του από τα άλλα μέλη του κινήματος όταν αρνήθηκε να καταδικάσει την στρατιωτική δράση. Τελικά, τέσσερις μήνες μετά την τεταμένη σύνοδο κορυφής στην Κούβα, ο Τίτο πέθανε. Ο Κάστρο ήταν από τους λίγους παγκόσμια σημαντικούς ηγέτες που δεν παρευρέθηκαν στην μαζική κρατική κηδεία του Τίτο τον Μάιο του 1980. Επέζησε μετά από 634 απόπειρες δολοφονίας κι έζησε 36 χρόνια ακόμα. Η Γιουγκοσλαβία θα διαρκούσε μόνο λίγο παραπάνω από μια δεκαετία. Εν τέλει, η χώρα δε χρειάστηκε οποιαδήποτε ανάμειξη της Μόσχας για να αυτοκαταστραφεί.
Το Κίνημα των Αδεσμεύτων υπάρχει μέχρι σήμερα, αν και σε μια κατά πολύ λιγότερο ισχυρή μορφή από αυτή που οραματίστηκε είτε ο Τίτο είτε ο Κάστρο όταν ακόμη υπήρχε η Σοβιετική Ένωση ως υπερδύναμη για να ευθυγραμμιστεί μαζί ή εναντίον. Σε ένα άρθρο για το θάνατο του Κάστρο
, ο συγγραφέας Sam Kiss λέει ότι «ο μεγάλος σοσιαλισμός – ο επικός, ο μυθικός, ο ηρωικός – πέθανε με τον Φιντέλ Κάστρο.» Αλλά επίσης αναγνώρισε ότι αυτό ίσως είναι για καλό, δεδομένου ότι «ο επικός σοσιαλισμός είχε και τις υπερβολές του…[και] ίσως δεν έχει πια νόημα να καθοδηγούνται τα κινήματά μας από μεγάλους που μασάνε πούρα.»

υποσημειώσεις.

[1]ΣτΜ-Εδώ προφανώς το άρθρο του Balkanist «σπεκουλάρει» σε επικίνδυνο βαθμό. Αν και δεν είναι εδώ ο χρόνος ούτε ο τόπος να ασκηθεί κριτική και να αναλυθεί το ζήτημα, κάποια πράγματα πρέπει να ειπωθούν. Ο Τίτο δεν ήθελε ένα «πραγματικά» ανεξάρτητο κίνημα αδέσμευτων, ό,τι και αν σημαίνει το «ανεξάρτητο» για μια ομάδα κρατών. Αφήνοντας για λίγο στην άκρη το ζήτημα ότι ο κομμουνισμός και η διαδικασία του δεν θα μπορούσαν να έχουν οποιαδήποτε σχέση με το κράτος ή με το χρήμα και τις οποιουδήποτε είδους πολιτικές σταθερότητας, τα αδέσμευτα κράτη δεν θα μπορούσαν να είναι ποτέ πραγματικά αδέσμευτα. Τα κράτη είτε για οικονομικούς λόγους είτε βάσει δογμάτων άμυνας και επίθεσης έχουν αλληλοκαλυπτόμενα ή συγκρουόμενα συμφέροντα τα οποία σαν τελικό σκοπό έχουν την αναπαραγωγή των ταξικών σχέσεων στο εσωτερικό τους. Το ίδιο έκανε και ο Φιντέλ και ο Τίτο, η λογική τους περί «φυσικών ή λογικών συμμάχων» είτε ως προς την Ανατολή είτε ως προς τη Δύση(βλέπε περιόδους της διακυβέρνησης Τίτο) ήταν άμεσο επακόλουθο της κρατικής πολιτικής και των αναπόφευκτων αναγκών της. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ίδια η συγκρότηση του κινήματος των αδέσμευτων, ήταν μια προσπάθεια να συγκροτηθεί ένας τρίτος πόλος κρατικών πολιτικών κρατών που θεωρούσαν εκείνη την περίοδο ότι τα συμφέροντα τους συνέπιπταν σε κάποιο βαθμό. Συνεπώς δεν θα πρέπει να μας  εκπλήσσει το γεγονός ότι ο Φιντέλ προσπάθησε όντως να στρέψει τους αδέσμευτους προς την Ανατολή, ενώ ο Τίτο προσπάθησε να κάνει την Γιουγκοσλαβία ηγεμονική κρατική δύναμη εντός των αδεσμεύτων.

Φωτογραφίες από τις συναντήσεις τους.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Information

This entry was posted on 02.12.2016 by in άρθρα/статья,μεταφράσεις and tagged , , , , .

Πλοήγηση

Αρέσει σε %d bloggers: