Our baba doesn't say fairy tales

anti state communist news from the ex communist states

Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Μακεδονία

carl-mydans-yugoslavian-woman-spooling-nylon-thread-at-textile-factory

Το παρακάτω κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο RAD(link), ένα τριμηνιαίο περιοδικό από το Ζάγκρεμπ από την Maria Bashevska. Παρά τις υπεραισιόδοξες προβλέψεις της συγγραφέα στο τέλος του κειμένου, και την τετριμμένη κατά τη γνώμη μας άποψη ότι για την απουσία του εργατικού κινήματος ευθύνεται κύρια η «κομματική ηγεσία» των «πουλημένων» συνδικάτων, το κείμενο αποτελεί μια σύντομη και περιεκτικότατη  αποτύπωση της κατάστασης της εργατικής τάξης στη δημοκρατία της Μακεδονίας αλλά και σε γενικές γραμμές σε όλη την πρώην Γιουγκοσλαβία. Μετάφραση Errikos Perdikolarios.

(Στμ)Στο τέλος του κειμένου παραθέτουμε και ένα σύντομο βίντεο για την αποδιοργάνωση της εργατικής ταυτότητας λόγω της ουσιαστικής φυγής κεφαλαίων από τις πρώην Γιουγκοσλαβικές δημοκρατίες. Γίνεται εμφανές ότι η καπιταλιστική εργασία δεν είναι μόνο οικονομική κατηγορία, αλλά συνοδεύεται και από μια ηθική της υπερηφάνειας της εργασίας, από ένα συμβολικό κεφάλαιο(το οποίο μετατρέπεται σε χρηματικό και αντιστρόφως) που έχει την έννοια του να επικυρώνεσαι σαν υποκείμενο να βρίσκεις νόημα στην εργασία σου ως «παραγωγικό» μέλος της (καπιταλιστικής) κοινότητας στην οποία συνεισφέρεις, να αποκτάς κύρος από αυτό. Αυτή η ηθική, που αποτέλεσε το βασικό θεμέλιο της «υπερηφάνειας» της εργατικής ταυτότητας ως κίνημα στο παρελθόν, καθώς αυτή «παρήγαγε τον πλούτο του κόσμου», τώρα που η εργασία γίνεται ανταγωνιστική, επισφαλής και προσδεδεμένη στο κεφάλαιο, η ηθική της εργασίας και της συμμετοχής στην καπιταλιστική κοινότητα, εκτονώνει αλλού τη δυναμική της, γίνεται μια αντίστροφη ηθική, η ηθική του «εργαζόμενου» αυτού που «συνεισφέρει» που «τα κατάφερε και πάλεψε» και διαχωρίζεται από τον «ανεργο, τον τεμπέλη τον ανίκανο, από αυτόν που διεκδικεί χωρίς να προσφέρει»

Το μαχαίρι έφτασε στο κόκκαλο”, είναι μια απλή αλλά τρομακτική μετουσίωση της καθημερινής επιβίωσης και πραγματικότητας των απολυμένων εργαζομένων στη Μακεδονία. Συχνά εμφανίζεται σα σύνθημα σε πορείες που οργανώνονται στη χώρα από τα θύματα των μεταβατικών διαδικασιών των τελευταίων 20 ετών. Αυτό το σύνθημα χρησιμοποιείται επίσης από αρκετούς εργαζομένους για να περιγράψουν τις εργασιακές συνθήκες ή τους μισθούς τους.

Σήμερα η Μακεδονία έχει τον τρίτο υψηλότερο δείκτη ανεργίας στην Ευρώπη (28% το 2014), την υψηλότερη ανισοκατανομή εισοδήματος στην Ευρώπη(ο συντελεστής Gini είναι περίπου 40),και παραπάνω από το 50,3% του πληθυσμού ζει με τον κίνδυνο της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού, την ώρα που το ποσοστό των εργαζομένων που είναι φτωχοί και ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας αυξάνεται συνεχώς τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας το 11,1% το 2012 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεία ). Ο μέσος καθαρός μηνιαίος μισθός είναι ο χαμηλότερος στην περιοχή, κοντά στα 355 ευρώ τον Ιανουάριο του 2015, και σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία (link) εκτιμάται ότι το 78% των εργαζομένων βγάζουν λιγότερα από τον μέσο καθαρό μισθό.

Τον Ιανουάριο του 2012, η Μακεδονία ήταν η τελευταία χώρα που θέσπισε νόμο για κατώτατο μισθό. Ο κατώτατος μηνιαίος καθαρός μισθός ορίστηκε στα 130 ευρώ (ο χαμηλότερος στην περιοχή), σε ένα πλαίσιο προσαρμογής τριών ετών, φτάνοντας τα 155 ευρώ το 2015. Αλλά στην πραγματικότητα, ο μηνιαίος καθαρός μισθός(link) ήταν 101 ευρώ αν αναλογιστούμε την συμφωνία προσαρμογής που αποφασίστηκε για τον χαμηλότερο μισθολογικό τομέα στην οικονομίατην κλωστοϋφαντουργία,τη βιομηχανία ρούχων, δέρματος και δερμάτινων προϊόντων (όπου το 83,7%(link) των εργαζομένων είναι γυναίκες). Το Καλάθι του Καταναλωτή που αντιπροσωπεύει τα ελάχιστα μηνιαία έξοδα για ένα μακεδονικό νοικοκυριό τεσσάρων ατόμων είναι κοντά στα 522 ευρώ(link), οπότε αν λάβουμε υπ όψιν τα προηγούμενα στατιστικά; είναι αρκετά δύσκολο να καταλάβουμε το πώς η πλειοψηφία των Μακεδόνων εργαζομένων είναι ικανή να «βγάλει» το μήνα.

Από την αρχή της μετάβασης στις αρχές των 90’s, τα εργασιακά δικαιώματα λιγοστεύουν συνεχώς(link). Αυτό επετεύχθη μέσα από συνεχείς αλλαγές στη νομοθεσία, από τη μια μεριά, και συστηματικές παραβιάσεις της ανεπαρκούς εργασιακής νομοθεσίας, από την άλλη. Το δικαίωμα στην απεργία για τους εργαζομένους στην Μακεδονία είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο, αλλά εξαιρετικά περιορισμένο. Υπάρχουν 27 νόμοι με διατάξεις που ελέγχουν (το μεγαλύτερο μέρος, περιορίζοντας) το δικαίωμα να οργανώσουν απεργίες, και το αποκορύφωμα αυτού, από το 2005 μόνο τα αναγνωρισμένα συνδικάτα είναι εξουσιοδοτημένα να απεργούν(link). Οι κανόνες είναι τόσο αυστηροί και πολυάριθμοι, και η πίεση της Κυβέρνησης τόσο ισχυρή που είναι σχεδόν αδύνατον να καλεστεί απεργία, ακόμη και στην περίπτωση ενός συνδικάτου με ισχυρή εκπροσώπηση.

Συγκεκριμένα, το φθινόπωρο του 2014, το Συνδικάτο Εκπαίδευσης, Επιστήμης και Πολιτισμού ακύρωσε την ανακοινωμένη γενική απεργία στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αφού η Κυβέρνηση κατάφερε να κινηθεί γρήγορα μέσα από μία νέα νομοθεσία όπου δηλωνόταν ξεκάθαρα ότι σε περίπτωση απεργίας, οι απεργοί θα αντικαθίστανται από προσωρινούς καθηγητές έως το πέρας της απεργίας. Οι δυνατότητες απεργίας ή υπεράσπισης των εργασιακών δικαιωμάτων είναι ακόμη πιο δύσκολες στον πρωτογενή τομέα, ειδικά στα εργοστάσια με τις πιο σκληρές συνθήκες εργασίας και τους χαμηλότερους μισθούς, εκεί δηλαδή που χρειάζονται περισσότερο. Πράγματι, εργοστάσια υφάσματος και κάποια από τα εργοστάσια ξένων ιδιοκτητών είναι γνωστά για την άμεση απόλυση εργαζομένων που προσπαθούν να απεργήσουν.(link) Οι εργοδότες σε αυτά τα εργοστάσια κρατάνε τους περισσότερους εργαζομένους με συμβάσεις μικρής διάρκειας, ή μεταφορικά μιλώντας «με κοντά λουρί» Οι προσωρινές συμβάσεις εργασίας, υψηλοί δείκτες ανεργείας και νομοθεσίες περί απεργίας, καθώς επίσης τα μικρά σε εκπροσώπηση συνδικάτα στα ιδιωτικά εργοστάσια, κρατάνε τους Μακεδόνες εργαζόμενους φοβισμένους, αβοήθητους, ταπεινωμένους και χωρίς ενθουσιασμό στον αγώνα τους για καλύτερες συνθήκες εργασίας.

Αυτή η μικρή περιγραφή για τα εργασιακά δικαιώματα, τις συνθήκες εργασίας και τους μισθούς, ξεκάθαρα αποτυπώνει ότι στη νεοφιλελεύθερη, μετα-σοσιαλιστική Μακεδονία η διαπραγματευτική δύναμη όλα αυτά τα χρόνια είναι ως επί το πλείστον στη μεριά των εργοδοτών και της κυβέρνησης. Μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος, πώς είναι δυνατό αυτό σε μία χώρα με περίπου 25% συνδικαλιστικής κάλυψης, ένα ποσοστό καθόλου αμελητέο που είναι στην πραγματικότητα ελαφρώς πιο πάνω από το μέσο όρο της Ε.Ε (23%). (link) Παρ’ όλο την σχετικά καλή συνδικαλιστική κάλυψη στη χώρα, οι περισσότεροι εργαζόμενοι έχουν δικαιολογημένες αμφιβολίες στις ικανότητες και την προθυμία των συνδικαλιστικών εκπροσώπων να προστατέψουν τα εργασιακά δικαιώματα και να παρέχουν καλύτερες συλλογικές συμβάσεις που να μπορούν να εξασφαλίσουν μεγαλύτερους μισθούς και καλύτερες συνθήκες εργασίας. Σε μία πρόσφατη δημοσκόπηση, το μεγαλύτερο ποσοστό των εργαζομένων (37.6%) δήλωσαν ότι ο ρόλος των σωματείων στην προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων είναι πολύ χαμηλός. (link) Οι συνδικαλιστικές ηγεσίες συνήθως γίνονται αντιληπτές από τα μέλη και από το κοινό ως διεφθαρμένες, κάτω από ισχυρή πολιτική επιρροή, που ασχολούνται μόνο με προσωπικά συμφέροντα παρά παλεύουν για αυτό που υποτίθεται ότι είναι ο κύριος σκοπός – να εκπροσωπούν και να προστατεύουν τα εργασιακά δικαιώματα.

Υπάρχουν τέσσερις εθνικές συνομοσπονδίες σωματείων (Μακεδονική ομοσπονδία σωματείων (SSM), συνομοσπονδία ελεύθερων σωματείων (KSS), ανεξάρτητα και αυτόνομα σωματεία της Μακεδονίας (UNASM) και η συνομοσπονδία σωματείακών οργανώσεων Μακεδονίας (KSOM)) στη Μακεδονία που αποτελούνται από σχεδόν 40 επαγγελματικά σωματεία. Επιπλέον, υπάρχουν τουλάχιστον 5 ανεξάρτητα κλαδικά σωματεία. Το βασικό επίπεδο σωματειακής οργάνωσης στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα έχει περίπου 2000 σωματειακές ενώσεις, οι οποίες είναι υποχρεωμένες από το νόμο να γίνουν μέλη ενός κλαδικού σωματείου. Η μεγαλύτερη συνδικαλιστική κάλυψη είναι τωρινή στο δημόσιο τομέα (εκπαίδευση, υγεία, δημόσια διοίκηση κλπ.), ενώ στον ιδιωτικό τομέα η δυνατότητα να οργανωθούν σωματεία είναι δραστικά μικρότερη και είναι πιο συνηθισμένο στις ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις, σε αυτές δηλαδή που υπάρχουν ήδη σωματεία.

Τον Αύγουστο του 2010, θεσμοθετήθηκε το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο. Ο ανακοινωμένος στόχος αυτού του σώματος ήταν να βελτιώσει το δημόσιο διάλογο σε εθνικό επίπεδο, συμπεριλαμβάνοντας αντιπροσώπους από τις δύο μεγαλύτερες συνδικαλιστικές ομοσπονδίες (SSM και KKS), την Κυβέρνηση, και από τον Οργανισμό Εργοδοτών Μακεδονίας. Οι επικρίσεις αυτού του Συμβουλίου στοχεύουν συνήθως το μοντέλο της αντιπροσωπευτικότητας, καθώς επίσης την πολιτική επιρροή μερικών σωματείων που εκπροσωπούνται στο Συμβούλιο. Οι αντιπρόσωποι των σωματείων σε αυτά τα τελευταία τέσσερα χρόνια αποδέχθηκαν αποφάσεις ή νόμους που προτάθηκαν από συνεργάτες στο Συμβούλιο, ακόμη και όταν ήταν καταστροφικές για τα δικαιώματα και τις συνθήκες εργασίας.

Ένα νέο θετικό κύμα αλλαγών ήρθε το 2013, όταν αρκετά πραγματικά ανεξάρτητα συνδικάτα (ανεξάρτητο συνδικάτο δημοσιογράφων και εργαζομένων στα media – SSNM, συνομοσπονδία σωματέιων – KSOM, το σωματείω υπαλλήλων στο δηπλωματικό τομέα – SMDS, σωματείο δικαστικών υπαλλήλων – UPOZ και των ανεξάρτητο σωματείο εργαζομέων υγείας – SSKC) και δύο αριστερές οργανώσεις “Solidarnost” και “Lenka” υπέγραψαν το Συνδικαλιστικό Καταστατικό, ενώνοντας τις δυνάμεις τους στον αγώνα για προστασία και βελτίωση των εργασιακών δικαιωμάτων. Το 2014 και το 2015, οργάνωσαν πορεία Πρωτομαγιάς, βάζοντας αιτήματα σχετικά με τον κατώτατο μισθό και το δικαίωμα στην απεργία. Στο τέλος του ίδιου έτους ξεκίνησαν μαζικές διαμαρτυρίες και καμπάνια ενάντια σε νομικές μεταρρυθμίσεις που επέβαλλαν νέες κοινωνικές εισφορές για τους εργαζόμενους απειλώντας με περαιτέρω αύξηση του πρεκαριάτου. Η διαδήλωση της Πρωτομαγιάς με νέα αιτήματα οργανώθηκε και πάλι φέτος, και υποστηρίχθηκε από ένα νέο κλαδικό συνδικάτο. Ο αριθμός των σωματείων που συμμετέχουν στο Συνδικαλιστικό Καταστατικό αναμένεται να μεγαλώσει, όπως προμηνύεται να ενισχυθεί και η διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων που αντιπροσωπεύονται από τα συμμετέχοντα σωματεία. Μόνο ισχυρά, γνήσια, αδιάφθορα και ενωμένα συνδικάτα μπορούν να εξασφαλίσουν σημαντικότερη κινητοποίηση, καλύτερα εργασιακά δικαιώματα και καλύτερο μέλλον για κάθε εργαζόμενο στη χώρα.

Advertisements

One comment on “Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Μακεδονία

  1. Παράθεμα: Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Μακεδονία | grassrootreuter

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Information

This entry was posted on 26.08.2015 by in άρθρα/статья,μεταφράσεις and tagged , .

Πλοήγηση

Αρέσει σε %d bloggers: