Our baba doesn't say fairy tales

anti state communist news from the ex communist states

Η Θλιβερή πραγματικότητα της προπαγάνδας στην ανατολική Ευρώπη

11165263_866118896768918_4784081943388792687_n

Από την «γιορτή της αντιφασιστικής νίκης» στη Κριμαία. Η στρατιωτικοποίηση, οι παρελάσεις και οι αναφορές στις νίκες του πολέμου είναι το καλύτερο μέσο καναλιζαρίσματος των κοινωνικών αντιφάσεων

Ξεκινάμε από μερικά απλά πράγματα που  θεωρούνται δεδομένα. Κάθε κράτος έχει προπαγανδιστικούς μηχανισμούς. Κάθε κράτος (και)μέσω αυτών των μηχανισμών(αλλά όχι μόνο αυτών) συγκροτεί μια κυρίαρχη αφήγηση και μια κυρίαρχη ιδεολογία. Η ιδεολογία αυτή είναι αναπόφευκτα διπλής όψης: διαχωρίζει το εντός από το «έξωθεν» το  «άλλο»και από την άλλη συγκροτεί της παραγωγικές δυνάμεις, της αστικές κατηγορίες και το γενικό πλαίσιο στο οποίο λαμβάνουν χώρα οι σχέσεις ανταλλαγής και ιδιοκτησίας. Το κράτος-έθνος γίνεται δηλαδή η γενική μορφή της αστικής κοινωνίας. Κάθε επαναστατική πράξη απέναντι στο κεφάλαιο και τις βασικές του κατηγορίες(χρήμα, εμπόρευμα, εργασία) , οφείλει να είναι ενάντια και στο κράτος και τις οργανωτικές ενωτικές μορφές του(στρατό, πατριδολατρία, ηθική της εργασίας ως βάσης του «εθνικού πλούτου κτλ). Η Ουκρανία, η Ρωσία, και οι «Λαϊκές» Δημοκρατίες του Λούγκανσκ και του Ντόνετσκ είναι κράτη, είναι μορφές κεφαλαίου, είναι μορφές ταξικής κυριαρχίας και άρα έχουν και τους ιδεολογικούς τους μηχανισμούς και τις εθνικές τους αφηγήσεις, οι οποίες όπως πορεύεται και η ταξική πάλη, σταδιακά και οι αφηγήσεις αυτές αλλάζουν για να διαμεσολαβήσουν τη πάλη με διαφορετικούς τρόπους, αλλά πάντα αποτελεσματικούς ως προς αυτή. Και οι δύο πλευρές επιλέγουν πολύ προσεκτικά το ποιες λέξεις και με ποια σειρά τις χρησιμοποιούν.

Έτσι όλα τα κράτη επιδίδονται με διαφορετικούς τρόπους στην κατασκευή λογικών συνδέσεων με το παρελθόν, και άρα στην παρασκευή της εθνικής ιδέας. Πριν μερικές μέρες είδαμε τα βίντεο του Ουκρανικού υπουργείου για τις 9 Μαΐου. Σήμερα λοιπόν που είναι η «γιορτή» για τη πτώση του Βερολίνου από το κόκκινο στρατό. Η Ουκρανία λοιπόν δήλωσε ότι όχι απλά ο εορτασμός δεν καταργείται αλλά γίνεται εθνική εορτή. Όμως δεν πρόκειται να εορτάζεται με τον «ρώσικο τρόπο»(sic) αλλά με «ουκρανικό«. Έτσι θα εορτάζονται 2 ημέρες η 8η και η 9η Μαϊου, η 8η ως η «τελική ημέρα ειρήνευσης» και η 9 Μαΐου ως «ημέρα νίκης ενάντια στο Ναζισμό«(βίντεο από τους εορτασμούς στο Κίεβο) και όχι ως νίκη του «μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου ενάντια στο φασισμό» όπως είναι η ρωσική εκδοχή της «εορτής». Επίσης ο Ποροσένκο δήλωσε ότι «αυτή τη στιγμή η Ουκρανία διανύει δύσκολες στιγμές, και όπως και τότε με τη νίκη επί του φασισμού, έτσι και τώρα θα νικήσουμε» .Υπονοούσε έτσι ότι η σημερινή μάχη της Ουκρανίας ως κράτος ως και τότε ήταν η μάχη για «εθνική απελευθέρωση» ενάντια σε έναν εξωτερικό εχθρό. Ουσιαστικά η Ουκρανία υιοθετεί και κατασκευάζει μια πλήρη και ξεκάθαρη εθνική ιδέα όπως αυτής της Ρωσίας, αλλά πλέον εντελώς ξεχωριστή από αυτή, η οποία αντιθέτως δεν διεκδικεί αναφορές άμεσα στην ΕΣΣΔ (αφού αυτή θεωρείται «ρωσική» σύμφωνα με την αφήγηση και των δυο πλευρών) και αλλά στην καθαρή διαχρονικότητα του Ουκρανικού κράτους. Συνεπώς και εκείνος ο πόλεμος ήταν ένας πόλεμος της Ουκρανίας. Αναρωτιέται κανείς τι σκέφτονται οι ακροδεξιοί στρατιωτικοί από κάτω όταν ακούν αυτά τα λόγια. Το Κίεβο αποδεικνύει για μια ακόμα φορά ότι είναι ικανότατο στην άσκηση προπαγάνδας και ιστορικής κατασκευής. Αποδεικνύει επίσης ότι τα σύμβολα δεν έχουν σταθερό νόημα αλλά μέσω πολύπλοκων διαδικασιών μπορούν να επανανοηματοδοτηθούν σε σχετικό βαθμό.(ενδιαφέρον είναι ότι προέκυψαν διαπληκτισμοί μεταξύ των παρευρισκομένων γιατί κάποιοι έφεραν πορτρέτο του Στάλιν στο μνημείο).

Στις Λαϊκές Δημοκρατίες όπως ήταν αναμενόμενο έγιναν στρατιωτικές παρελάσεις με σοβιετικά λάβαρα και άρματα, τα οποία ήταν επενδυμένα με «κορδέλες του Αγίου Γεωργίου». Η παρέλαση αν και μικρή σχετικά είχε σαφέστατα στρατιωτικοποιημένο και προπαγανδιστικό χαρακτήρα, με συνθήματα όπως «ζήτω το σπουδαίο πυροβολικό μας», «ζήτω ο στρατός της Λαϊκής δημοκρατίας» κτλ ενώ πλήθος κόσμου ήταν συγκεντρωμένο παρά τη βροχή. Την παρέλαση εκίνησε ο πρόεδρος της χώρας Αλεξάντρο Ζαχαρτσενκο. Βίντεο από τη παρέλαση  εδώ. Στο Λούγκανσκ η κατάσταση ήταν περίπου η ίδια. Η ηγεσία του Λούγκανσκ δήλωσε περήφανα ότι «τέτοια παρέλαση δεν έχει γίνει τα τελευταία 40 χρόνια για τον μεγάλο πατριωτικό πόλεμο«.

Στη Ρωσία τέλος, έγινε η καθιερωμένη πορεία, αν και με μειωμένους διεθνείς προσκεκλημένους λόγω των διπλωματικών εντάσεων. Παρόλα αυτά σε μια περίτεχνη (αν και προβλέψιμη) κίνηση προπαγάνδας ο Πούτιν βγήκε μαζί με τον κόσμο στο δρόμο με φωτογραφία του πατέρα του για να δείξει ότι πολέμησε και ο πατέρας του για τη «πατρίδα». Προπαγάνδα βγαλέμη από τα παλιά καλά σοβιετικά εγχειρίδια . Ταυτόχρονα οι «προσωπικοί φίλοι» του Πούτιν και γνωστή ομάδα ακροδεξιών «Λύκοι της Νύχτας» έφτασαν-εντελώς τυχαία- χτες το βράδυ(8 Μαϊου) στο Βερολίνο . Το γεγονός καλύφθηκε εκτενώς από τα ρωσικά ΜΜΕ με την ανάλογη συμβολική σημασία προφανώς.

Περί προπαγάνδας.

ΥΓ. Οι δύο χώρες έχουν κατασκευάσει στρατούς ιντερνετικών υπηρεσιών για να «τρέχουν» την προπαγάνδα τους μέσω των social media. Όπως είδαμε πρόσφατα η Ουκρανία διέδωσε τα βίντεο για τα οποία και κάναμε λόγο σε προηγούμενο άρθρο. Η Ρωσία θέλοντας να απαντήσει στην Ουκρανική προπαγάνδα και να δείξει το πόσο εξοργιστικά έχει «φασιστικοποιηθεί» η Ουκρανία και πόσο «καλύτερα» είναι στη Ρωσία ξεκίνησε μια εκτενή επίθεση δημιουργίας εντυπώσεων στα social media με υποτιθέμενο «σχολικό βιβλίο» το οποίο έχει μέσα κείμενο περί «φυλετικής υπεροχής» των Ουκρανών. Τα δημοσιεύματα στα ρωσικά media μιλούσαν για «σχολικό εγχειρίδιο» και κινούσαν την εξής φωτογραφία  με το εθνικιστικό κείμενο. Όπως ήταν αναμενόμενο τα σχόλια ήταν πολλά καθώς το κείμενο είναι όντως άθλιο. Παρόλα αυτά, και δεν είναι τυχαίο ότι στα εν λόγω δημοσιεύματα δεν αναφέρονται άλλα στοιχεία για το βιβλίο, το εν λόγω εγχειρίδιο δεν είναι σχολικό αλλά βοήθημα ιδιωτικής έκδοσης για ξενόγλωσσους μαθητές σε επίπεδο γλώσσας C1-C2(ανώτατο επίπεδο) ενώ η έκδοση ειναι του 2011. Μάλιστα ενώ η ρωσική προπαγάνδα «ξέθαψε» το βιβλίο τώρα, πρώτη φορά σχολιασμός του ξεκίνησε το 2011 από εθνικιστικούς κύκλους της Ρωσίας. Συγγραφέας του κειμένου είναι ο Ιβάν Μπελεμπέχα, ένας ακροδεξιός(προφανώς) μισότρελος τύπος που κάνει καριέρα από το 1999 αποκλειστικά ως συγγραφές εκπαιδευτικών εγχειριδίων του εν λόγω εκπαιδευτικού οίκου(κυρίως σε θέματα ιστορίας..πανάθεμα τον!) (εδώ ολόκληρο το επίμαχο βιβλίο, το κείμενο ειναι στη σελίδα 38). Κάτι σαν τις εκδώσεις Άδωνη γεωργιάδη της Ουκρανίας μάλλον.

Θα αναρωτηθεί κάποιος γιατί η Ρωσική προπαγάνδα δεν βρίσκει κάτι πραγματικό να προσάψει στους ουκρανούς, αφού όντως υπάρχει άνοδος του εθνικισμού στην Ουκρανία. Θα μπορούσε πχ να βγάλει ότι για πολλοστή φορά, εθνικιστές στρατιωτικοί επισκέπτονται τα σχολεία του Κιέβου και διηγούνται «ιστορίες» απ το μέτωπο. Όμως κάτι τέτοιο δεν είναι εξ αρχής αρνητικό για το ρωσικό εθνικισμό που εφαρμόζει και ο ίδιος παρόμοιες τακτικές εδώ και χρόνια στα δικά του σχολεία(και εδώ γενικότερα για τις ρωσικές μεθόδους στη νεολαία της χώρας). Σίγουρα πολλές φορές ο καθένας έχει βγάλει τα «άπλυτα» του άλλου στη φόρα, όμως αυτή η διαδικασία έχει ενα όριο μεταξύ χωρών. Και το όριο αυτό είναι οι ίδιοι οι εθνικισμοί και οι πατριωτισμοί αυτών των χωρών. Η Ρωσία και οι Λαϊκές Δημοκρατίες δεν είναι λιγότερο εθνικιστικές και πατριωτικές από το Κίεβο, και ακριβώς για αυτό δεν μπορούν να προσάψουν κάτι συνολικά αρνητικό στον ουκρανικό εθνικισμό, καθώς ο ένας εθνικισμός βλέπει το είδωλο του στον άλλο, και έχουν μια κοινή λογική. Μόνο από από αντικαπιταλιστική- ταξική σκοπιά μπορεί να γίνει συνολικά ορατή η αρνητικότητα κάθε εθνικισμού. Αλλά τέτοιες ποιότητες μεταξύ κρατών δεν υπάρχουν, τα κράτη ειναι εμμενώς εθνικιστικά γιαυτό και ο κάθε εθνικισμός πρέπει να επινοεί από ένα σημείο και μετά υπέρμετρα μεμπτά σημεία στον «αντίπαλο του» για να τον στηλιτεύσει. γεγονότα ή ειδήσεις που ξεπερνούν τη βασικές συλλογικές θεμελιακές αρχές του ευρύτερου κοινωνικού φάσματος, που προκαλούν συναισθηματικές αντιδράσεις κτλ. Στηλιτεύουν τον «αντίπαλο» εθνικισμό μόνο στη βάση και στο βαθμό που αυτός «παραβιάζει» ή βάλει ενάντια στις «θέσεις» και τα «δικαιώματα» του άλλου. Προφανώς δεν αγγίζει το περιεχόμενο του εθνικισμού[1]. Και αυτό γιατί δεν γίνεται ένας εθνικισμός να στηλιτεύσει τον «άλλο» στην κοινή τους λογική βάση, αλλά μόνο να τον καταγγείλει ως προς «ακραία γεγονότα». Εμείς, όπως και κάθε ταξική ανάλυση (παρά το τεράστιο φάσμα τους) μπορούμε να δούμε συνολικά την αρνητικότητα των εθνικισμών και να τους μέμφουμε ατέλειωτα. Όχι όμως οι ίδιοι οι εθνικισμοί.

[1]όπως εξακολουθητικά κάνει ο τούρκικος και ελληνικός εθνικισμός αντίστοιχα εδώ και χρόνια, με την επινόηση ακραίων ιστοριών, για να φέρουμε ένα γνώριμο παράδειγμα…

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Information

This entry was posted on 09.05.2015 by in άρθρα/статья and tagged , , , .

Πλοήγηση

Αρέσει σε %d bloggers: