Our baba doesn't say fairy tales

anti state communist news from the ex communist states

Η κρατική προπαγάνδα εν όψη της επετείου της πτώσης του Βερολίνου

siegessc3a4ule-gesicht

Η κρατική προπαγάνδα εν όψη της επετείου της πτώσης του Βερολίνου δίνει σημαντικά δείγματα για το πως το κράτος σαν ιδεολογικός μηχανισμός συγκροτεί την εθνική ιδέα. Εδώ θα ασχοληθούμε με την Ουκρανική περίπτωση.

Η στιγμή της νίκης ενάντια στους ναζί ήταν σίγουρα μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή για όλη την Ευρώπη. Γρήγορα όμως αυτή η νίκη έγινε αναπόφευκτα διαδικασία ανασυγκρότησης των εθνών κρατών της Ευρώπης και συνεπώς ενσωματώθηκε στην εθνική ιδέα όλων των αποχρώσεων(ακόμα και κάποιου κομματιού της μη-ναζιστικής ακροδεξιάς). Σύντομα η διήγηση της νίκης ενάντια στο ναζισμό-που ήταν στρατιωτική/κρατική- αντικαταστάθηκε από τη διήγηση της «νίκης ενάντια στους γερμανούς». Αυτή η διήγηση που είναι πολύ γνώριμη στην Ελλάδα, προφανώς δεν είναι η μοναδική. Σχεδόν όλες οι καπιταλιστικές χώρες που δεν ήταν στο πλευρό του άξονα ενσωμάτωσαν παρόμοιες διηγήσεις. Από την άλλη, για τις ανατολικές χώρες η εθνική διήγηση ήταν ελαφρώς παραλλαγμένη: Ο ναζισμός δεν εξοβελίστηκε από τη ρητορική της εθνικής ιδέας. Αντίθετα ο αντιφασισμός ενσωματώθηκε στην εθνική ιδέα. Έτσι οι χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, και κυρίως οι Λευκορωσία, η Ρωσία και σε μικρότερο βαθμό η Ουκρανία, άρχισαν να παράγουν μια διήγηση περί  «αντίφα»  έθνους. Ο σοσιαλισμός, και μετά την περεστρόικα ο σκέτος αντιφασισμός έγιναν συστατικές στιγμές της εθνικής ιδέας αυτών των χωρών. Έγιναν συστατικά μέρη του «σοβιετικού λαού». Η νίκη άρχισε να γιορτάζεται-τόσο πριν όσο και μετά την περεστρόικα ως εθνική εορτή, γιορτή του κράτους. Το αποτέλεσμα τη ενσωμάτωσης του αντιφασισμού στο έθνος ήταν πρακτικά το ίδιο με την Δυτική Ευρώπη. Κάθε κριτική στο καπιταλισμό και στην έννοια του έθνους αποκρύπτεται. Από τη μία (στη δυτική ευρώπη) όλα γίνονται ξεκάθαρα συγκρούσεις εθνικών ιδεών. Από την άλλη στην ανατολική Ευρώπη οι συγκρούσεις των «συστημάτων» εγγράφονται άμεσα στις εθνικές αφαιρέσεις:ο Ναζισμός είναι εγγενώς ευρωπαϊκός, ο αντιφασισμός εγγενώς «ανατολικός». Εδώ να τονίσουμε ότι αυτή η διαδικασία δεν αποτελεί «παραποίηση των ιστορικών γεγονότων» με την απλή έννοια της φράσης αλλά ανασυγκρότηση της σημερινής θέσης του κράτους ως προς αυτά: η νίκη του β’ππ πολέμου ήταν ταυτόχρονα νίκη ενάντια στο ναζισμό και ταυτόχρονα ανασυγκρότηση των εθνών κρατών. Αυτό που αλλάζει είναι η θέση του κράτους ως προς τη πλευρά της ιστορίας και των πολύπλευρων σημαινόντων της. Ταυτόχρονα αυτή η διαδικασία είναι και συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης-σχεδόν- εθνικής διήγησης, που αξιοποιεί τα πολύπλευρα σημαίνοντα των ιστορικών συμβόλων για να τους δώσει και να οργανώσει ένα πλήρες νόημα. Η αλλαγή αυτή του κράτους έχει να κάνει με τη ταξική πάλη και τις αντινομίες της, και πως αυτές αλληλεπιδρούν με το κράτος.

Φυσικά οι εθνικές διηγήσεις και η εθνική ιδέα γενικά δεν είναι φυσικές διαδικασίες. Αντιθέτως έχουν να κάνουν με την ταξική πάλη σε κάθε χώρα,  και το πως αυτή νοηματοδοτεί και επανανοηματοδοτεί τους συμβολισμούς και τις εθνικής αφηγήσεις και πως παράγεται τελικά το σύγχρονο εθνικό-πολιτικό υποκείμενο. ‘Ετσι σταδιακά η Ουκρανία άλλαξε και κινήθηκε προς το ευρωπαϊκό πρότυπο: Το 1945 ήταν νίκη του «ουκρανικού λαού ενάντια στους γερμανούς». Έτσι μέσα στην εθνική αφήγηση της Ουκρανίας σήμερα βρίσκουμε εξίσου και τον «κόκκινο στρατό» και ένα μέρος του μύθου του αντισημίτη Μπαντέρα (УПА), ο οποίος υποτίθεται ότι «δεν συνεργάστηκε» με τους ναζί. Πλέον η εθνική ιδέα της Ουκρανίας αποτιμά τα γεγονότα με το «πόσοι ουκρανοί σκοτώθηκαν ενάντια στους γερμανούς». Έτσι φυσικά υπεραπλοποιείται η ανάλυση των γεγονότων και εισάγoνται από το παράθυρο όλων των ειδών οι εθνικές αφηγήσεις και αθωώσεις του ντόπιου κράτους και εθνικισμού. Παρά τις αντινομίες της η ρητορική αυτή τονίζει την (ανα)συγκρότηση του έθνους κράτους στην Ουκρανία ήδη από το β’ππ. Καθώς λοιπόν πλησιάζει η «ημέρα εορτής», το ουκρανικό υπουργείο εσωτερικών εξέδωσε δύο πολύ ενδιαφέροντα βίντεο για την εορτή της 9ης Μαίου, που δείχνουν ακριβώς την σύνδεση που επιχειρεί να κάνει το Ουκρανικό κράτος μέσω της διήγησης του Β’ΠΠ και του σήμερα. Η προπαγάνδα στα καλύτερα της.

1ο Βίντεο. Ο εγγονός τηλεφωνεί στον παππού του να τον συγχαρεί για όσα προσέφερε στη «χώρα» κατά την περίοδο του πολέμου ως στρατιώτης. Αργό ζουμ σε όλα τα σοβιετικά παράσημα του παππού. Ο εγγονός του εύχεται με τη φράση «с днем победы-καλή ημέρα της νίκης» την κλασική φράση που χρησιμοποιούνταν από την ΕΣΣΔ ως ευχή για την εορτή της εισόδου στο Βερολίνο. Μετά από ένα σύντομο διάλογο ο εγγονός κλείνει το τηλέφωνο. Ο ίδιος τώρα είναι στρατιώτης, υπονοείται από το βίντεο με σαφή τρόπο ότι συμμετέχει στο πόλεμο ενάντια στους Ρώσους στα νοτιοανατολικά. Ο παππούς κλείνει το τηλέφωνο και λέει «слава украине-δόξα στην Ουκρανία» το εθνικιστικό-πατριωτικό σύνθημα που επικράτησε κατά και μετά το Μαϊντάν ως ένδειξη εθνικής ενότητας.

2ο Βίντεο. Η διήγηση περίπου ίδια, η εγγονή τηλεφωνεί στη γιαγιά της για να της ευχηθεί με τον ίδιο τρόπο, χρησιμοποιεί ακριβώς τις ίδιες λέξεις. Της εύχεται με την ίδια σοβιετική φράση, και η γιαγιά απαντά με το «Героям слава-δόξα στους ήρωες«. Πρόκειται επίσης για εθνικιστικό σύνθημα που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια και μετά το Μαϊντάν. Τόσο η γιαγιά όσο και η εγγονή ήταν/είναι αντίστοιχα νοσοκόμες σε στρατιωτικό νοσοκομείο.

ΥΓ. και τα δύο βίντεο είναι στα ρώσικα, αλλά τελειώνουν με τη φράση «θυμόμαστε, καμαρώνουμε, θα νικήσουμε, Ουκρανία 1945-2015» γραμμένη στα ουκρανικά. Έτσι ολοκληρώνει την διήγηση και την ένωση ενός αντιφατικού παρελθόντος στα πλαίσια της σύγχρονης εθνικής ιδέας. Σε ανάλογη προπαγάνδα επιδίδεται και η ρωσική πλευρά, με πολύ μεγαλύτερη συνοχή και αποτελεσματικότητα όμως. Επίσης ενδεικτική είναι και η αναπαράσταση των έμφυλων ρόλων: Εγγονός-παππούς, στρατιώτες, Γιαγιά-εγγονή, νοσοκόμες.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Information

This entry was posted on 02.05.2015 by in άρθρα/статья and tagged , , , .

Πλοήγηση

Αρέσει σε %d bloggers: